Centrale banken

De meeste landen in de wereld hebben een centrale bank, deze centrale banken spelen een belangrijke rol in het wisselkoersbeleid. Hun taken zijn veelvuldig, maar de eerste en de belangrijkste verantwoordelijkheid is toch het garanderen van monetaire en financiële stabiliteit. Die stabiliteit is noodzakelijk opdat het land van de centrale bank in kwestie haar economische doelstellingen kan bereiken. De eerste doelstelling is uiteraard een gezonde economische groei in combinatie met een inflatie die onder controle wordt gehouden.

Belangrijkste functie van een centrale bank

Management van de monetaire politiek

Uitgifte van de nationale munt (in het geval van de Europese Centrale Bank een supranationale munt of de munt van een muntunie). De centrale bank heeft het alleenrecht om geld te drukken, hoewel in sommige landen de regering de kleinere biljetten uitgeeft en de munten slaat en de centrale banken de grotere biljetten drukt.

Centrale bankenDe centrale bank is de staatsbankier, wat uiteraard een zeer belangrijke functie is. Ze voert alle financiële transacties voor de regering uit en haalt bovendien geld op voor de werking van de regering door de uitgifte van obligaties. Deze functie is vanzelfsprekend sterk gelinkt aan het monetair management van de economie, het veilen of opkopen van staatsobligaties heeft een onmiddelllijke invloed op de geldhoeveelheid in de economie.

Het bepalen van de verschillende rentevoeten behoort eveneens tot de taken van de centrale bank, deze bepaling is een belangrijk instrument van de monetaire politiek. Er bestaan heel wat meer rentevoeten dan algemeen geweten is, elk van deze rentevoeten heeft een eigen doel. Een voorbeeld van zo’n minder bekende rentevoet is de cash reserve ratio (CRR). De rente wordt vastgelegd door het aanbrengen van wijzingen in het disconto, het tarief waaraan de centrale banken de commerciële banken herfinanciert. De CCR is anderzijds de ratio van alle deposito’s die commerciële bank bij de centrale bank te plaatsen.

Door de CCR te laten schommelen, kan de centrale bank automatisch het geldaanbod in de economie wijzigen.  Meest bekend is het ingrijpen van de centrale bank op de basisrente. Naarmate die wordt verhoogd of verlaagd, worden investeringen in de economie ontmoedigd dan wel aangemoedigd. Onrechtstreeks wordt zo ook de tewerkstelling in de economie beïnvloed. Vooral na de crisis van 2008-2009 bleek dat deze ingrepen niet altijd (meteen) het gewenste effect hebben. Wel kunnen ze de koers van een valuta, naargelang van de situatie, doen stijgen of dalen.

Het uitvoeren van operaties in de open markt is eveneens een sleutelfunctie van een centrale bank, hierdoor kan ze de stabiliteit van een munt garanderen. Een centrale bank kan in de markt vreemde valuta’s kopen of verkopen om zo te voorkomen dat de eigen munt te sterk stijgt of dealt. In volwassen markten zoals de Verenigde Staten, Europa of Japan zijn  dergelijke ingrepen vrij zeldzaam, hoewel de Japanse centrale bank wel eens tussenbeide durft te komen wanneer de koers van de eigen munt te sterk stijgt. De centrale banken kunnen operaties in de open markt ook als monetair politiek instrument gebruiken. Zo is het mogelijk om door vreemde valuta’s te verkopen of te kopen de geldhoeveelheid in de economie doen dalen of stijgen.

Het onder controle houden van de inflatie door de rente te doen stijgen of dalen. In een inflatoire omgeving zal de rente worden opgetrokken, in een deflatoire omgeving zal een centrale bank de rente laten zakken om zo de economie te stimuleren.

Het management van het kredietsysteem in de economie behoort eveneens tot de taak van de centrale banken.

Een centrale bank gedraagt zich als een bankier ten opzichte van de commerciële banken. Ze zal de schulden van de centrale banken herfinancieren aan de discontovoet van dat moment. Bovendien zal een centrale bank ook optreden als clearing house voor het commercieel bancair systeem.

Een centrale bank is ook de laatste redder in nood, of zoals in het financieel jargon wordt genoemd de ‘lender of the last resort’. Het is zeer belangrijk dat de financiële wereld op de centrale banken kan rekenen wanneer commerciële banken het plots moeilijk krijgen om zich staande te houden of zelfs insolvabel worden. De centrale bank zal dan ter hulp snellen om door steunmaatregelen in verschillende vormen de commerciële banken een helpende hand toe te steken.

Een centrale bank speelt uiteraard ook een belangrijke rol in het bepalen van de waarde van een munt en zodoende ook voor de handel in die munt. Dat is natuurlijk niet onbelangrijk om te weten voor forex traders, de rol van de centrale bank mag bij de waardering van een munt niet onderschat worden. Door het gebruik van verschillende monetaire tools zal de centrale bank de geldhoeveelheid in de economie beïnvloeden. Een te hoog aanbod aan geld kan inflatiedruk veroorzaken, wat een koersdaling van de lokale munt kan veroorzaken. Anderzijds kan een te strakke monetaire politiek leiden tot een gebrek aan liquiditeiten, waardoor de druk op de rente toeneemt. In dat geval zal de koers van een munt stijgen.

Door het beheer van het kredietsysteem garandeert een centrale bank het vertrouwen in het financieel systeem en in de economie. Een stabiel en gezond financieel systeem is belangrijk voor macro-economische stabiliteit, wat op zijn beurt belangrijk is voor het stabiel houden van een munt.